تاریخچه تبلیغات در جهان و ایرانی
آنچه كه امروز به عنوان تبلیغات نو و جدید مي شناسیم، ریشه در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در ‏كشور ایالات متحده دارد. اما به طور كلي براي تبلیغات اعم از سیاسي یا تجاري مي توان سه دوره تاریخي قبل از ‏انقلاب گوتنبرگ و اختراع و تكمیل ماشین چاپ در سال 1450 را در نظر گرفت.‏

‏1- دوره علایم تجاري در زمان هاي گذشته افتخار و غروري كه استادكاران داشتند، منجر به استفاده تبلیغاتي از آن به شكل علامت یا ‏علامت هاي مشخص، شده است. به طور مثال آنان براي موضوعاتي مانند كاسه، كوزه سفالي و.... علامت خود را ‏حك مي كردند. بدین ترتیب شهرت آنان دست به دست و زبان به زبان مي گشت و خریداران هنگام خرید به ‏علایم تجاري توجه مي كردند.‏

‏2- نشانه ها و تبلیغ روي دیوارها
وسیله دیگر تبلیغات، جملاتي بود كه روي سنگ و دیوارهاي جنب محلي كه اجناس مختلف به فروش مي رسید ‏نوشته مي شد و از اجناس و كالا تمجید و تحسین مي كرد. نظیر آن را مي توان تبلیغات دیوارها و تابلوهاي بالاي ‏مغازه‌هاي امروزي ذكر كرد. به طور مثال كاوش‌هایي كه در شهر بمبئي آمده نشان داده است كه در هر دكان ‏كوچكي یك نوشته‌اي روي دیوار جنب در ورودي مغازه داشته است.‏

‏3- جارچیهاي شهر
در دوران گذشته به ویژه در یونان، جارچیهاي عمومي وظیفه اطلاع‌رساني را انجام می‌دادند، آنان اخبار مهم و ‏وقایع مورد علاقه مردم را انتشار و بابت آن كارمزد مي گرفتند. آنان حتي اتحادیه‌اي نیز تشكیل داده بودند اما ‏بعد از 1450 و اختراع ماشین چاپ به وسیله یوهان گوتنبرگ به تدریج و تقریباً طي 300 سال تمام اروپا تحت ‏تأثیر این صنعت قرار گرفت. با بسط و گسترش مطبوعات در اواسط قرن هفدهم، تبلیغات به صورت جدیدي براي ‏اطلاع افراد باسواد رشد و كم كم شروع به پیشرفت كرد.‏
بسط و توسعه چاپ روز به روز بر تعداد روزنامه ها و مجله ها افزوده شد و اولین روزنامه در ایالات متحده به ‏نام بوستون نیوزلتر در سال 1690 چاپ شد و در سال 1914 قریب 15 هزار روزنامه و مجله در این كشور ‏منتشر شد.‏
سرانجام پس از پیدایش رادیو و ارسال اولین پیام به وسیله ماركني در سال 1895 كم كم تبلیغات جاي خود را در ‏رسانه جدید گشود و اولین رادیو تجاري به نام كاكا در شهر پیترزبورگ واقع در ایالات پنسیلوانیا راه‌اندازي شد ‏و بعدها شبكه عظیمي مانند ‏A.B.C‏ در سال 1926 تأسیس شد، پس از خاتمه جنگ جهاني دوم در سال 1945 ‏تبلیغات از طریق تلویزیون آغاز شد و به سرعت گسترش یافت.‏
در فاصله بین سال‌هاي 1890 و دهه 1920 شاهد تغییرات عمده‌اي در صنعت تبلیغات بازرگاني و آثار اجتماعي ‏آن بودیم. تا قبل از 1890 توجه مؤسسات تبلیغي تنها معطوف به بازار فروش كالا یا متن رسانه هاي مناسب و ‏كوشش در متقاعد كردن صاحب شغلي است كه باید براي آنها تبلیغ مي شد. بعد از سال 1890 تبلیغات حاكي از ‏گسترش دامنه خلاقیت و نقش مشاغل شد.‏
تبلیغات بازرگاني با به كار بردن شگردهاي مختلف ارایه شد و با استفاده از قلم‌هاي مختلف و صفحه آرایي‌‌هاي ‏مختلف و غیره به راه چند سویه‌اي براي اقناع مخاطبان تبدیل شد.‏

تاریخچه تبلیغات در ایران
تاریخچه تبلیغات در ایران را مي توان به طور كلي بر دو دوره تاریخي تقسیم كرد:‏
الف: دوره باستان ب: دوره عصر جدید الف: تبلیغات دوره باستان كه به طور كلي تحت تأثیر كشاورزي و ویژگي‌هاي آن مي‌باشد یك نوع ارتباطات ‏شفاهي است و مانند سایر كشورهاي دیگر باستان علایم تجاري، دیوار نوشته‌ها و جارچیها مهمترین شیوه هاي ‏پیام‌رساني و آگهي به شمار مي روند.
‏ ب: عصر جدید با ورود دستگاه چاپ به ایران و انتشار اولین روزنامه (كاغذ اخبار) در عصر قاجاریه، اندك اندك ‏آگهي هاي تجاري نیز به نشریات راه یافتند. بدین ترتیب آگهي در رسانه‌هاي جمعي ایران از دیواركوب شروع شد ‏و به نشریه هاي ادواري، كتاب، سینما، رادیو و سرانجام تلویزیون راه یافت.
‏ اولین روزنامه‌اي كه مبادرت به درج آگهي كرد روزنامه وقایع اتفاقیه در سال 1267 شمسي بود.‏
در عهد قاجار، آگهي، حداقل سه نام داشت ابتدا اعلانها و اشتهارنامه كه قبول عامه نیافته است سپس اعلان كه ‏مصدر باب افعال است به معني آشكار شدن و علني ساختن است و به دنبال تشكیل فرهنگستان ایران در سال ‏‏1314 واژه آگاهي جایگزین اعلان شد اما سرپاس مختاري رییس وقت اداره كل شهرباني طي نامه‌اي از ریاست ‏وزرا درخواست كرد كه چون كلمه آگاهي براي تأمینات اداره كل شهرباني تعیین شده است به تمام وزارتخانه‌ها ‏و دوایر دولتي دستور صادر شود كه از استعمال كلمه آگاهي به جاي اعلان خودداري نمایند، لذا از این پس آگهي ‏جاي آگاهي را گرفت.‏

ظهور كانون‌هاي آگهي و تبلیغاتي
اولین كانون آگهي در سال 1316 با عنوان كانون تبلیغاتي زیبا به مدیر مسؤولي حمزه نعمتي راه اندازي شد و ‏نخستین مؤسسه تبلیغاتي ایران است كه به طور رسمي به عضویت اتحادیه مؤسسات تبلیغاتي انگلستان و ‏اتحادیه بین‌المللي تبلیغات ایالات متحده درآمد و در سال 1319 شمسي اداره كل تبلیغات و انتشارات توسط عیسي ‏صدیق در خانه سیدالعراقین تأسیس شد و به‌ دنبال آن باید شروع فعالیت تبلیغات تجاري به معني واقعي را سال ‏‏1325 دانست چنان‌كه در سال 1337 هجري شمسي در تهران 18 كانون آگهي مشغول فعالیت بودند.‏
تبلیغات در ایران از دهه 42 تا 52 بر محور سیاست هاي اقتصادي رژیم در معرفي كالاهاي مصرفي و رویدادهاي ‏روبنایي زندگي متمركز بود. از اواسط سال هاي 42 تحت تأثیر این شرایط جدید پس از قیام مردمي 15 خرداد، آن ‏سال دولت به تمركز برنامه‌هاي تبلیغاتي و توسعه امكانات ارتباطي توجه خاصي پیدا كرد. به همین دلیل در اواخر ‏همان سال وزارت اطلاعات تأسیس شد و به دنبال آن اقدام براي ایجاد تلویزیون دولتي كه در آغاز سازمان ‏تلویزیون ملي ایران نامیده شد و چند سال با ادغام رادیو در آن، عنوان سازمان رادیو تلویزیون ملي ایران به ‏خود گرفت، شروع شد.‏
در پي این تحولات سازمان‌هاي تبلیغاتي به منظور حفظ و حمایت از حقوق خود و تحكیم اصول همكاري بین افراد ‏صنف و به منظور بهبود وضع خود، اتحادیه‌‌اي به نام «اتحادیه دارندگان سازمان هاي تبلیغاتي»، تشكیل شد. قابل ‏ذكر است اولین جشنواره فیلم هاي تبلیغاتي نیز در سال 1349 در شیراز برگزار شد.‏

كانون‌هاي آگهي و تبلیغاتي پس از انقلاب اسلامي
با پیروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 فعالیت شركت هاي تبلیغاتي عملاً به نوعي متوقف شد. ولي با این وجود ‏در سال 1358 شوراي انقلاب با تصویب آیین‌نامه تأسیس و نظارت بر نحوه كار و فعالیت كانون‌هاي آگهي و ‏تبلیغاتي بر فعالیت جدید كانون‌هاي تبلیغاتي صحه گذاشت، اما ا‌ین اقدام حركت جدیدي را به تناسب میزان و ‏وضعیت فعالیت آنان در قبل از انقلاب موجب نشد، چون ساختار عمده اقتصاد ایران بر محور كالاهاي مصرفي ‏تحت مشاركت یا سرمایه‌گذاري شركت‌هاي خارجي واقع بود و بخش عمده‌اي از كالاهاي مصرفي كه قابلیت تولید ‏در داخل كشور را نداشتند از خارج وارد مي شد، عملاً دستخوش تغییر شدند و نوعي توقف حاصل شد.‏
سال‌هاي 1357 تا 1359 شور و شوق انقلابي سراسر كشور را فرا گرفته بود و از نظر روان شناسي یك نوع ‏بي‌نیازي به لحاظ شعارهاي اولیه انقلاب بین مردم وجود داشت، این بي‌نیازي از مسایل اقتصادي با ارایه روحیه ‏همكاري به تعاون، مساعدت، كمك و اطمینان و اعتماد به آینده بهتري، معني پیدا مي كرد كه این موضوع منجر به ‏كم رنگ شدن فعالیت‌هاي تبلیغاتي شد و به دنبال آن با شروع جنگ تحمیلي عمده فعالیت و نظر رسانه‌هاي داخلي ‏بر محور اخبار مربوط به دفع تهاجم دشمن و حفظ كشور شد، در این دوران با نگرش خاص احزاب، سازمان‌ها و ‏گروه‌هاي مختلف كشور روي این رویداد مهم، فضاي جامعه بر فضاي بدون تبلیغات بازرگاني مبدل شد و ‏تبلیغات به طور طبیعي در اختیار جنگ قرار گرفت.‏

تبلیغات بازرگاني پس از جنگ تحمیلي
با خاتمه جنگ تحمیلي و با آغاز دوران سازندگي و رشد فعالیت‌هاي اقتصادي در سال هاي 70 – 69 تبلیغات ‏تجاري افزایش چشمگیر و قابل توجهي یافت به طوري كه در مدت دو سال، توجه مسؤولان معاونت امور ‏مطبوعاتي و تبلیغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را بخود معطوف كرد و این معاونت نیز از سال 1372 امر ‏ساماندهي فعالیت كانون‌هاي تبلیغاتي را مطابق وظایف قانوني خود در دستور كار قرار داد و بر این اساس اداره ‏كانون هاي تبلیغاتي تشكیل و موظف به ساماندهي موضوع تبلیغات بازرگاني و امور مربوط به آن شد.‏

نگاهي به فعالیت‌هاي اداره كانون‌هاي آگهي و تبلیغات بازرگاني
اداره كانون هاي تبلیغاتي پس از تشكیل، ابتدا نسبت به شناسایي كانون‌هاي فعال كه به طور غیرقانوني در سطح ‏كشور به ویژه تهران فعالیت داشتند، اقدام نمود. این اداره در اولین گام با اعلام موجودیت و پذیرش تقاضا براي ‏صدور مجوز، بیش از هفتصد كانون را مورد شناسایي قرار داد و با تكیه بر اهداف فرهنگي نظام جمهوري ‏اسلامي ایران به سر و سامان دادن آنها پرداخت. در حال حاضر صدور مجوز فعالیت براي كانونهاي آگهي ‏توسط اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان‌ها انجام مي‌شود.‏
طي ا‌ین سال‌ها اداره كانون‌هاي آگهي و تبلی‍غات بازرگاني با تدوین دستورالعمل‌هاي پیشنهادي و ارسال آن به ‏كمیته مركزي سازمان‌هاي تبلیغاتي (كه عالي‌ترین مرجع رسیدگي به امور تبلیغات بازرگاني كشور است) پس از ‏تصویب برخي دستورالعمل‌ها در كمیته مذكور و ارسال این مصوبات و آیین‌نامه‌ها به وزارتخانه‌ها و مراجع ‏ذیربط، سعي در ملتزم نمودن مؤسسات تبلیغاتي به رعایت مفاد قانوني آیین‌نامه و سیاست هاي وزارت فرهنگ و ‏ارشاد اسلامي داشته است.‏
هم اكنون اداره كانون هاي آگهي و تبلیغات بازرگاني كه بخشي از اداره كل تبلیغات و اطلاع‌رساني معاونت ‏مطبوعاتي و اطلاع‌رساني است براي ایجاد هماهنگي دقی‍ق و اعمال منظم سیاست‌ها اقدام به جمع‌آوري آمار و ‏اطلاعات قابل اعتماد از كمیت و كیفیت شركت‌هاي تبلیغاتي كرده است چنانكه از سال 1373 تا پایان سال 1384 ‏طبق آمار بدست آمده در مجموع 3564 هزار كانون تبلیغاتي در سراسر كشور مشغول فعال‍یت هستند.‏