اصولي از قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در ارتباط با وظايف وزارت
فرهنگ و ارشاد اسلامي*
اصل سوم - دولت جمهوري اسلامي ايران موظف است براي نيل به اهداف مذكور
در اصل دوم همة امكانات خود را براي امور زير بكار برد:
1- ايجاد محيط مساعد براي رشد فضائل اخلاقي بر اساس ايمان و تقوا و مبارزه
با كليه مظاهر فساد و تباهي.
2- بالا بردن سطح آگاهيهاي عمومي در همه زمينهها با استفاده صحيح از
مطبوعات و رسانههاي گروهي و وسايل ديگر.
3ـ.....
4- تقويت روح بررسي و تتبع و ابتكار در تمام زمينههاي علمي، فني، فرهنگي
و اسلامي از طريق تأسيس مراكز تحقيق و تشويق محققان.
اصل پانزدهم - زبان و خط رسمي و مشترك مردم ايران فارسي است. اسناد و
مكاتبات و متون رسمي و كتب درسي بايد با اين زبان و خط باشد ولي استفاده
از زبانهاي محلي و قومي در مطبوعات و رسانههاي گروهي و تدريس ادبيات آنها
در مدارس در كنار زبان فارسي آزاد است.
اصل بيست و چهارم - نشريات و مطبوعات در بيان مطالب آزادند مگر آنكه مخل
به مباني اسلام يا حقوق عمومي باشد، تفصيل آن را قانون معين ميكند.
اصل يكصد و پنجاه و سوم - هرگونه قرارداد كه موجب سلطه بيگانه بر منابع
طبيعي و اقتصادي، فرهنگ، ارتش و ديگر شئون كشور گردد، ممنوع است.
اصل يكصد و شصت و هشتم - رسيدگي به جرايم سياسي و مطبوعاتي علني است و با
حضور هيأت منصفه در محاكم دادگستري صورت ميگيرد.
نحوه انتخاب، شرايط، اختيارات هيأت منصفه و تعريف جرم سياسي را قانون بر
اساس موازين اسلامي معين ميكند.
وزارت ارشاد اسلامي
قانون اهداف و وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه در جلسه روز سهشنبه
دوازدهم اسفندماه يكهزار و سيصد و شصت و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در
تاريخ 13/2/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيده و طي نامه شماره 1025/1 مورخ
29/2/1366 رياست جمهوري به نخست وزير واصل گرديده است جهت اجرا به پيوست
ابلاغ ميگردد.
ميرحسين موسوي
نخست وزير
بخشي از قانون اهداف و وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي*
ماده 1- به منظور تحقق اهداف زير وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تشكيل
ميگردد:
1- رشد فضائل اخلاقي بر اساس ايمان و تقوي.
2- استقلال فرهنگي و مصونيت جامعه از نفوذ فرهنگ اجانب.
3- اعتلاي آگاهيهاي عمومي در زمينههاي مختلف و شكوفايي استعدادها و روحية
تحقيق، تتبع و ابتكار در جامعه.
4- رواج فرهنگ و هنر اسلامي.
5- آگاهي جهانيان نسبت به مباني و مظاهر و اهداف انقلاب اسلامي.
6- گسترش مناسبات فرهنگي با ملل و اقوام مختلف بخصوص مسلمانان و مستضعفان
جهان.
7- فراهم آمدن زمينههاي وحدت ميان مسلمين.
ماده 2- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه مسئول اجراي سياستهاي رسمي نظام
جمهوري اسلامي ايران در زمينة فرهنگ عمومي است وظايف اساسي زير را در
تحقق مفاد مادة (1) عهدهدار ميباشد:
1- شناساندن مباني، مظاهر، اهداف انقلاب اسلامي به جهانيان با بهرهگيري از
وسايل و امكانات هنري، سمعي و بصري، كتب، نشريات و برگزاري گردهماييهاي
فرهنگي و ساير اقدامات لازم در داخل و خارج از كشور با همكاري وزارت امور
خارجه و ساير دستگاههاي ذيربط.
تبصره 2- دستگاههاي فرهنگي و تبليغي دولتي و همچنين دستگاههايي كه از
امكانات و كمك دولت استفاده ميكنند به شرط هماهنگي با وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامي ميتوانند در خارج از كشور به فعاليت بپردازند.
2- مطالعه و تحقيق در زمينة تبليغات رسانههاي جهاني و كشف روشهاي مورد
عمل آنها و اتخاذ شيوههاي مناسب مقابله با آن در صورت لزوم.
4- تمركز و بررسي اخبار و اطلاعات مربوط به پيشرفت برنامهها و فعاليتهاي
دستگاههاي دولتي و نهادهاي انقلاب اسلامي به منظور انتشار آنها.
16- صدور اجازة تأسيس، انحلال و نظارت بر نحوة كار و فعاليت كانونهاي
تبليغاتي، چاپخانهها و مؤسسات تكثير و مؤسسات وابسته به صنعت چاپ و نظارت
بر كيفيت و محتواي آگهيها و كارهاي چاپي طبق ضوابط و مقررات قانوني
مربوطه.
20- صدور اجازة ورود و خروج آثار سمعي و بصري، آثار هنري، مطبوعات و نشريات
و كلية مواد تبليغي و فرهنگي مشكوك كه تعيين موارد مشكوك از غير مشكوك طبق
آيين نامهاي خواهد بود كه به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.
22- صدور اجازة تأسيس يا انحلال مراكز، مؤسسات و مجامع فرهنگي، مطبوعاتي،
خبري، هنري، سينمايي، سمعي و بصري و مؤسسات انتشاراتي و تبليغاتي در كشور و
نظارت بر فعاليتهاي آنها و همچنين ناشرين و كتاب فروشان در چهارچوب ضوابط
و مقررات مربوط.
27- برنامهريزي فرهنگي و تبليغي در جهت همكاري بيشتر مردم با دولت و بررسي
پيرامون اثرات برنامهها و فعاليتهاي دولت در افكار عمومي و ارايه آن به
هيأت وزيران.
30- تأسيس و ادارة مؤسسات آموزشي لازم به منظور آموزش افراد مجرب در
رشتههاي مختلف فرهنگ، هنر ارشاد و جهانگردي و امور مربوط ديگر بر حسب مورد
با همكاري دستگاههاي ذيربط.
قانون فوق مشتمل بر چهار ماده و هفت تبصره در جلسة روز سه شنبه دوازدهم
اسفندماه يكهزار و سيصد و شصت و پنج مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ
23/2/1366 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است.
اكبر هاشمي رفسنجاني
رئيس مجلس شوراي اسلامي
آيين نامه تأسيس و نظارت بر
نحوه كار و فعاليت كانونهاي آگهي و تبليغاتي*
مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران
پيرو نامه شماره 14590 مورخ 15/12/72 و عطف به نامه شماره 17233/9 مورخ 19/12/72 در
خصوص درج آيين نامه تاسيس و نظارت بر نحوه كار و فعاليت كانونهاي آگهي و تبليغاتي
مصوب 27/12/58 شوراي انقلاب اسلامي در روزنامه رسمي اعلام ميدارد:
نظر به اينكه رونوشت آيين نامه مزبور در زمان ابلاغ به دستگاه مجري مسامحتاً به آن
روزنامه ارسال نگرديده و از طرفي در حال حاضر دستگاه ذيربط به همين علت در اجرا با
مشكل مواجه شده است لذا مقتضي است در اسرع وقت نسبت به درج آن در روزنامه رسمي
اقدام لازم معمول فرمايند.
مدير كل حقوقي رياست جمهوري
وزارت ارشاد ملي
شوراي انقلاب جمهوري اسلامي در جلسه مورخ 27/12/1358 بنا به پيشنهاد شماره
1031/45/6161 مورخ 18/7/1358 وزارت ارشاد ملي به استناد ماده 6 قانون تأسيس
وزارت اطلاعات و جهانگردي (سابق) آيين نامه تأسيس و نظارت بر نحوة كار و
فعاليت كانونهاي آگهي و تبليغاتي را به شرح زير تصويب نمودند:
ماده 1) منظور از كانونهاي آگهي و تبليغاتي در اين آيين نامه سازمانهايي
هستند كه كار آنها تنظيم، تهيه، مشاوره و اجراي برنامههاي تبليغاتي و
روابطعمومي و انجام دادن ساير خدمات براي معرفي و فروش كالا يا خدمات
مربوط ميباشد. اين سازمانها بايد براي انجام دادن خدمات مورد نظر داراي
تجهيزات لازم و نيروي انساني ماهر براي قسمتهاي مختلف خود باشند. محل
كانونهاي آگهي و تبليغاتي بايد تنها به امور مذكور در اين ماده اختصاص
يابد.
ماده 2) مأموران صلاحيتدار وزارت ارشاد ملي ميتوانند در تمام مواقع چگونگي
فعاليت و دفاتر كانونهاي آگهي و تبليغاتي را بررسي نمايند.
ماده 3) هر شخص حقيقي و يا حقوقي وقتي ميتواند به فعاليتهاي موضوع ماده
يك اين آيين نامه بپردازد كه از وزارت ارشاد ملي پروانه بگيرد و مدير
مسئولي كه حائز شرايط مندرج در اين آيين نامه باشد به وزارت ارشاد ملي
معرفي نمايد.
تبصره: اشخاص حقيقي و مدير عامل در مورد (اشخاص حقوقي) بايد فاقد پيشينه
مؤثر كيفري باشند و مشهور به فساد اخلاقي نباشند.
ماده 4) مدير مسئول بايد داراي شرايط زير باشد:
1- تابعيت ايران
2- اهليت قانوني
3- نداشتن سوء شهرت و سابقه مؤثر كيفري
4- دارا بودن ديپلم كامل متوسطه و داشتن حداقل پنج سال سابقه كار مؤثر در
امور تبليغات با تأييد كميته سازمانهاي تبليغات يا مدرك تحصيلي معادل
دانشنامه ليسانس در رشتههاي بازرگاني، روابط عمومي، بازاريابي و تبليغات
يا علوم اجتماعي
5- عدم اشتغال در وزارتخانهها يا مؤسسات يا شركتهاي دولتي و يا شهرداريها
تبصره: يك نفر نميتواند مديريت مسئول بيش از يك كانون تبليغاتي را
عهدهدار باشد.
ماده 5) كانونهاي آگهي و تبليغاتي نبايد از نظر اداري و تصميمگيري وابسته
به وسائل ارتباط جمعي و يا آگهي دهندگان باشند.
ماده 6) رسانههاي همگاني مجاز نيستند به مشتريان خود بطور مستقيم تخفيفي
به عنوان كارمزد آژانس بدهند و بايد نرخ مصوب آگهي را دريافت نمايند. تخفيف
مخصوص سازمانهاي تبليغات فقط به سازمانهايي تعلق ميگيرد كه از وزارت
ارشاد ملي و اتحاديه سازمانهاي تبليغات پروانه داشته باشند.
ماده 7) وزارت ارشاد ملي ميتواند كساني را كه در تاريخ تصويب اين آيين
نامه داراي پروانه وزارت اطلاعات و جهانگردي سابق هستند و استمرار فعاليت و
صلاحيت فني آنها طبق بند 4 ماده 4 مورد تأييد باشد بدون توجه به مدرك
تحصيلي به عنوان مدير مسئول بپذيرد.
ماده 8) اجازه تأسيس كانونهاي آگهي و تبليغاتي و شعب و نمايندگي در يك يا
چند حوزه معيني با توجه به امكانات و لزوم اين امر با گرفتن نظر مشورتي
اتحاديه و سازمانهاي تبليغات به عهده كميته سازمانهاي تبليغات ميباشد.
تبصره: تغيير محل واگذاري كانونهاي آگهي و تبليغاتي و يا هرگونه تغييري در
مديران سازمانهاي مذكور بايد قبلاً به وزارت ارشاد ملي اعلام گردد.
ماده 9) در صورت فوت دارنده پروانه كانون هرگاه ميان وراث شخص واجد
شرايطي درخواست پروانه كند با موافقت ساير وراث قانوني حداكثر ظرف سه ماه
از تاريخ موافقت وراث پروانه به نام او صادر خواهد شد. وراث همچنين
ميتوانند با توافق و اجازه كميته سازمانهاي تبليغات پروانه را به اشخاص
حقيقي يا حقوقي صاحب صلاحيت منتقل كنند.
ماده 10) به منظور صدور پروانه تأسيس كانونها و مؤسسات تبليغاتي و رسيدگي
به شكايات مربوط به آنها يا لغو پروانه و بركناري يا تعليق مديران مسئول و
تعطيل موقت يا دائم كانونهاي آگهي و تبليغاتي كميتهاي به نام كميتة
سازمانهاي تبليغات در وزارت ارشاد ملي به رياست معاون مربوط و مركب از
مديركل يا نماينده او و يك نفر ديگر به انتخاب وزير ارشاد ملي و نماينده
تام الاختيار اتحاديه سازمانهاي تبليغات و در استانها اين كميته متشكل از
معاون استاندار و يا نماينده او، مدير كل ارشاد ملي و كارشناس مربوطه تشكيل
ميگردد.
وظايف كميته به شرح زير است:
الف - رسيدگي و تصميمگيري در مورد درخواستهاي صدور پروانه تأسيس كانونهاي
آگهي و تبليغاتي و يا گشايش شعبه يا نمايندگي.
ب - رسيدگي و تصميم در مورد شكاياتي كه از كانونهاي آگهي و تبليغاتي و يا
مشتريان آنها ميرسد. چنانچه متقاضي از تصميم متخذه در استان شاكي باشد
ميتواند مراتب را جهت رسيدگي به كميته مركزي اعلام نمايد.
پ - صدور اخطار كتبي يا تعطيل تا سه ماه يا لغو پروانه كانونهاي آگهي و
تبليغاتي برحسب درجه تخلف.
تبصره: انتقال پروانه كانونهاي آگهي و تبليغاتي با رعايت مفاد اين آيين
نامه و با تصويب كميته مجاز است به شرط آنكه انتقال گيرنده و يا انتقال
گيرندگان اعم از حقيقي يا حقوقي شرايط لازم مندرج در اين آيين نامه را
داشته باشند.
ماده 11) در مواردي كه پروانه كانونهاي آگهي و تبليغاتي يا شعبه يا
نمايندگي آن به عللي تعليق گردد كانون يا شعبه يا نمايندگي آن موظف است
از تاريخ ابلاغ تعليق از انجام و قبول تعهدات تازه خودداري كند.
ماده 12) سازمانهاي تبليغاتي و مؤسسات انتشار دهنده آگهي در تنظيم
آگهيهاي تبليغاتي خود مكلف به رعايت نكات زير ميباشند:
الف - آگهيهاي تبليغاتي بايد با موازين شرعي و قانوني كشور منطبق باشند.
ب - استفاده از تصاوير و عناوين مقامات عاليرتبه مملكتي و تمثال پيشوايان
مذهبي و شخصيتهاي تاريخي و فرهنگي كشور در آگهيهايي كه هدف آنها ارايه
كالاهاي مصرفي و خدمات مشابه ميباشد ممنوع است.
پ - آگهيهاي تبليغاتي نبايد خدمات يا كالاهاي ديگران را بي ارزش يا فاقد
اعتبار جلوه دهد.
ت - در آگهيهاي تبليغاتي ادعاهاي غير قابل اثبات و مطالب گمراه كننده
نبايد گنجانده شود.
ث - آگهي تبليغاتي نبايد محتوي گفتار يا تصاويري باشد كه براي اخلاِق و
معتقدات مذهبي و عفت عمومي توهينآميز باشد.
ج - در آگهيهاي تبليغاتي نميتوان از قول منابع علمي ادعاهايي به عمل
آورد كه از طرف منابع موثق علمي تأييد نشده باشد.
چ - تبليغ كالاهاي بازرگاني و خدمات تجارتي در كودكستانها، دبستانها،
دبيرستانها ممنوع است.
ح - تحقير و استهزاء ديگران تلويحاً و يا تصريحاً در آگهيهاي تبليغاتي ممنوع
است.
خ - تبليغاتي كه مروج فساد يا مخالف اديان رسمي و برخلاف عفت عمومي باشد
ممنوع است.
د- تعيين جايزه در مقابل تشويق به خريد و مصرف ممنوع است.
ماده 13) آگهيهاي مربوط به خواص مواد غذايي، آشاميدني، بهداشتي و آرايشي
طبق مقررات مربوط مستلزم گرفتن اجازه قبلي از وزارت بهداري و بهزيستي
است.
تبصره: تبليغ در مورد خواص داروها ممنوع است مگر بر طبق ضوابط ماده 5
قانون مربوط به مقررات پزشكي و دارويي و مواد خوراكي و آشاميدني مصوب
1334.
ماده 14) براي نمايش هرگونه فيلم و اسلايد تبليغاتي بايد قبلاً از وزارت
ارشاد ملي پروانه نمايش كسب شود.
ماده 15) آگهيهاي تبليغاتي كه از طريق رسانههاي همگاني (راديو، تلويزيون،
سينما، روزنامه، مجله، سالنامه ويزيتوري و مانند آن) پخش و انتشار مييابد
تابع مقررات مندرج در اين آيين نامه ميباشد.
ماده 16) هرگاه مدير مسئول از رعايت مقررات مندرج در اين آيين نامه تخلف
نمايد بركنار و صاحب كانون آگهي تبليغاتي موظف خواهد بود در مدت يك ماه
مدير مسئول ديگري را طبق ماده 4 معرفي كند. در غير اينصورت كانون براي
مدتي كه از سوي كميته سازمانهاي تبليغات تعيين ميشود تعطيل ميگردد.
ماده 17) كانونهاي آگهي و تبليغاتي مكلفند كليه دستورالعملهايي را كه در
آينده در مورد تبليغات از طرف وزارت ارشاد ملي در حدود اختيارات قانوني آن
تهيه و ابلاغ ميگردد دقيقاً رعايت نمايند.
ماده 18) از تاريخ انتشار اين آيين نامه در روزنامه رسمي هيچ مؤسسهاي
نميتواند خارج از مقررات اين آيين نامه تحت عنوان كانون آگهي و تبليغاتي
و مانند آن فعاليت نمايد و كليه اشخاص اعم از حقيقي و حقوقي كه با يكي از
عناوين مذكور در حال فعاليت ميباشند موظفند ظرف سه ماه خود را با شرايط
آيين نامه تطبيق داده و امتياز جديد دريافت كنند در غير اين صورت سازمان
براي مدتي كه از سوي كميته سازمانهاي تبليغاتي تعيين ميگردد تعطيل
ميشود.
ماده 19) در صورتيكه دارندگان امتياز پس از صدور پروانه جديد فعاليت رسمي
خود را ظرف 6 ماه آغاز و مراتب را به وزارت ارشاد ملي اعلام نكنند يا بعد از
شروع فعاليت مجدداً به مدت يك سال از ادامه كار خودداري و فعاليتي نداشته
باشند پروانه آنان ملغي تلقي و از كار آنان جلوگيري خواهد شد.
ماده 20) مراجع انتظامي جمهوري اسلامي ايران مكلفند به تقاضاي وزارت ارشاد
ملي از ادامه كار اين قبيل مؤسسات و همچنين كانونهاي آگهي و تبليغاتي
فاقد پروانه يا متخلف جلوگيري كنند.
ماده 21) از تاريخ تصويب اين آيين نامه كليه مقررات مغاير ملغي است.
رييس جمهور و رييس شوراي
انقلاب جمهوري اسلامي ايران
ماده 19 قانون مطبوعات
قانون مطبوعات
«ن» و القلم و ما يسطرون ... سوگند به قلم و آنچه مينويسد.
«قرآن كريم»
نشريات و مطبوعات در بيان مطالب آزادند، مگر آنكه مخل به مباني اسلامي يا حقوق
عمومي باشند. تفصيل آن را قانون معين ميكند.
«قانون اساسي، اصل 24»
فصل اول – تعريف مطبوعات
ماده 1- مطبوعات در اين قانون عبارتند از نشرياتي كه بطور منظم با نام ثابت و تاريخ
و شماره رديف در زمينههاي گوناگون خبري، انتقادي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي،
كشاورزي، فرهنگي، ديني، علمي، فني، نظامي، هنري، ورزشي و نظاير اينها منتشر
ميشوند.
....
....
ماده 19- نشريات در چاپ آگهيهاي تجارتي كه مشتمل بر تعريف و تمجيد كالا يا
خدماتي كه از طرف يكي از مراكز تحقيقاتي كشور كه بر حسب قوانين رسميت
داشته باشند، تأييد گردد با رعايت ماده 12 آئين نامه تأسيس و نظارت بر نحوه
كار و فعاليت كانونهاي آگهي و تبليغاتي و بندهاي مربوطه مجاز ميباشند.
تبصره - در مواردي كه طبق اين ماده، مطبوعات مجاز به درج آگهيهاي مشتمل
بر تعريف و تشويق از كالا و خدمات هستند، متن اين تعريف و تشويق نميتواند
از متن تقديرنامه رسمي مراكز قانوني مذكور در اين ماده فراتر رود.
....
....
ماده 48- اين قانون از جمله در مورد نحوه تشكيل هيات نظارت و هيات منصفه از تاريخ
تصويب لازم الاجرا است و نيز از تاريخ تصويب، كليه قوانين مغاير با آن از جمله
لايحه قانوني مطبوعات مصوب 25/5/1358 شوراي انقلاب لغو ميگردد.
